صدای خبرنگاران افغان در آستانه ۲۸ سپتمبر – روز جهانی حق دسترسی به اطلاعات
خبرگزاری پیگرد – کابل افغانستان
نوشته شده توسط: شمین نجرابی
یکشنبه، ۶ میزان ۱۴۰۴ و۲۸ سپتمبر ۲۰۲۵
۲۸ سپتمبر روز جهانی حق دسترسی به اطلاعات میباشد که این روز از سوی یونسکو و مجمع عمومی سازمان ملل متحد به رسمیت شناخته شده و هدف آن این است که دولتها، نهادهای رسانهای، سازمانهای مدنی و شهروندان نسبت به اهمیت «حق دسترسی به اطلاعات» آگاهی یابند؛ زیرا دسترسی به اطلاعات، یک حق بنیادی برای بشریت شناخته شده است و این حق برای ژورنالیستان یک ابزار کلیدی جهت دریافت منابع دقیق و معتبر بهمنظور جلوگیری از انتشار شایعات در جامعه میباشد.
شماری از خبرنگاران افغان با فرارسیدن این روز، چالشهای اقتصادی را از اساسیترین مشکلات خبرنگاران کشور عنوان کرده و از نهادهای حامی خبرنگاران خواستار همکاریهای جدی در این زمینه هستند. همچنان از نهادهای مسؤول میخواهند که اطلاعات را به موقع در دسترس خبرنگاران قرار دهند.
مرتضی شیرزاد، یکی از خبرنگاران در کابل، عدم دسترسی به اطلاعات و سهلانگاری سکتورهای خصوصی و نهادهای مسؤول را در جهت قرار دادن بهموقع اطلاعات از چالشهای عمده سد راه فعالیت خبرنگاران عنوان کرد.
او از حل چالشهای معدود خبرنگاران در سالهای متمادی در کشور ابراز رضایت دارد، اما آن را بسنده نمیداند. وی از نهادهای مسؤول بهویژه وزارت اطلاعات و فرهنگ میخواهد که اطلاعات را بیشتر و به اسرع وقت در دسترس خبرنگاران قرار دهند تا خبرنگاران بتوانند با دسترسی بهموقع و استفاده از منابع موثق از انتشار شایعات جلوگیری کنند.
با این حال، هدیه محمدی یکی از شهروندان پایتخت، دسترسی به اطلاعات را یک نیاز مبرم برای ترقی و پیشرفت جامعه، بهویژه برای زنان عنوان کرده است. او از علاقهاش برای بهدست آوردن رویدادهای کشور و جهان از طریق شبکههای اجتماعی یاد میکند و از زنان دیگر میخواهد که برای بیشتر ساختن آگاهی خود در بخشهای اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و کسب درآمد، از شبکههای اجتماعی استفاده کرده و به اطلاعات دست پیدا کنند.
در همین حال، حجتالله مجددی، رئیس اتحادیه ژورنالیستان آزاد افغانستان، دسترسی به اطلاعات را یک حق بنیادی برای خبرنگاران دانسته و دسترسی ژورنالیستان به اطلاعات را به هدف تحقق شفافیت، آگاهی شهروندان و جلوگیری از نشر شایعات مهم خواند.
وی ضمن تأیید مشکلات خبرنگاران در برخی موارد در راستای عدم دسترسی به اطلاعات، خواستار اقدامات مؤثر از سوی مسؤولین در این زمینه شده است. مجددی همچنان از خبرنگاران میخواهد که هنگام گردآوری اطلاعات دقت بیشتر نموده و با منابع موثق، بهمنظور جلوگیری از انتشار شایعات گفتوگو نمایند.
او ضمن یادآوری از اقدامات وزارت اطلاعات و فرهنگ از قبیل ایجاد ریاست دسترسی به اطلاعات، مرکز رسانههای حکومت و برگزاری برنامههای ارتقای ظرفیت برای سخنگویان مرکز و ولایات، از سوی وزارت امور داخله خواستار اقدامات عملی و مؤثر در راستای تشریک اطلاعات از سوی مسؤولان شد.
خبیب غفران، سخنگوی وزارت اطلاعات و فرهنگ، با ارسال چند کلپ صوتی به خبرگزاری پیگرد، عدم دسترسی به اطلاعات را رد کرده و از حمایت همهجانبه و تشریک معلومات از سوی ادارات حکومتی اطمینان داد. وی از دادن جواز فعالیت برای بیش از ۱۸۰ نهاد رسانهای پس از حاکمیت دوباره ا.ا.ا خبر داده و از همکاری این وزارت جهت دادن جواز فعالیت برای رسانههای نوتأسیس در کشور سخن گفت.
خبیب از رسانهها خواستار نوآوری در بخشهای مختلف شده و همچنان از خبرنگاران خواهان گردآوری و نشر اطلاعات واقعبینانه و انعکاس دستآوردهای دولت شده است.
۲۸ سپتمبر، روز جهانی حق دسترسی به اطلاعات نامگذاری شده و همهساله این روز از سوی یونسکو و مجمع عمومی سازمان ملل متحد با یک شعار ویژه تجلیل میشود. هدف از بزرگداشت آن این است که دولتها، نهادهای رسانهای، سازمانهای حقوق بشری و شهروندان در مورد اهمیت «حق دسترسی به اطلاعات» آگاهی یابند.
این قانون در افغانستان در سال ۱۳۹۸ تصویب شد که بر بنیاد آن هر شهروند حق دارد به اطلاعات غیرمحرم دولتی دسترسی داشته باشد، اما تطبیق آن در عمل همیشه با چالشها و محدودیتها همراه بوده است.
