سوادآموزی زنان؛ گامی بهسوی خودباوری و نقشآفرینی اجتماعی
خبرگزاری پیگرد _ افغانستان
نوشته شده توسط _ خبرگزاری پیگرد
سهشنبه، ۱۸ سنبله ۱۴۰۴
سوادآموزی در جامعهای سنتی مانند افغانستان برای توانمندسازی افراد بیسواد، به ویژه زنان و افزایش آگاهی آنان، به عنوان فرصتی حیاتی برای تغییر تبدیل شده است.
همزمان با فرارسیدن ۸ سپتامبر، روز جهانی سوادآموزی، زنان افغان در ولایات مختلف کشور، با امید و تلاش، قدم در مسیر یادگیری گذاشتهاند.
کارشناسان آموزشی و فعالان فرهنگی، سوادآموزی زنان را یکی از ارکان اساسی توسعه اجتماعی در افغانستان میدانند.
به باور آنان، زنان باسواد نهتنها میتوانند در تربیت سالم فرزندان و مدیریت خانواده نقش کلیدی داشته باشند، بلکه با مشارکت فعال در اجتماع، زمینهساز شکلگیری جوامع آگاه، متمدن و پایدار نیز میشوند.
این کارشناسان تاکید میکنند که سرمایهگذاری در آموزش زنان، زمینه کاهش فقر، افزایش آگاهی عمومی و بهبود وضعیت عمومی جامعه را فراهم میسازد و باید مورد توجه جدی دولتها و نهادهای آموزشی قرار گیرد.
کاترین نظریان، یکی از آموزگاران دورههای سوادآموزی، با تاکید بر اهمیت آموزش زنان میگوید: «زن باسواد میتواند از حقوق خود دفاع کند، اقتصاد خانواده را مدیریت نماید و در تحصیل فرزندانش نقش مؤثر ایفا کند.» به باور او، آموزش نهتنها زندگی فردی زنان را تغییر میدهد، بلکه تأثیر گستردهای بر جامعه نیز دارد.
او تأکید میکند که ایجاد فضاهای امن آموزشی، فراهمسازی وسایل درسی رایگان و آگاهیدهی به خانوادهها از جمله راهکارهای اساسی برای تشویق زنان به فراگیری سواد است. به گفته وی، بهبود این موارد میتواند زمینهساز کاهش بیسوادی زنان و افزایش مشارکت آنها در عرصههای مختلف اجتماعی و خانوادگی شود.
همچنین ولی شاهبهره، یک تن از فعالان فرهنگی در هرات در رابطه به روز جهانی سوادآموزی و اهمیت سواد برای زنان چنین میگوید: «عامل اصلی محرومماندن زنان از سواد در قدم اول کمتوجهی و بیعلاقهگی خود خانوادهها است که در مواردی شرایط آماده است و خانوادهها توجه نمیکنند. در قدم دوم بستهبودن مراکز آموزشی در شرایط کنونی یکی از عوامل عقبماندن زنان از سواد است».
به باور او زنان برای افزایش سطح دانش و مهارتهای خود، از فرصتهای آموزشی غیررسمی مانند کورسهای سوادآموزی، برنامههای فرهنگی یا آموزشهای محلی استفاده کنند.
کارشناسان آموزشی و فرهنگی، سوادآموزی زنان را عامل کلیدی در توسعه اجتماعی افغانستان میدانند. به گفته آنان، زنان باسواد در تربیت فرزندان، مدیریت خانواده و مشارکت اجتماعی نقش مؤثری دارند. آنها تأکید میکنند که سرمایهگذاری در آموزش زنان میتواند به کاهش فقر، افزایش آگاهی و ایجاد جامعهای آگاه و پایدار کمک کند.
کبرا رضایی، زن ۳۵ ساله و مادر سه کودک، یکی از نمونههای الهامبخش زنانی است که با وجود محدودیتهای فرهنگی و اقتصادی، مسیر آموزش را در بزرگسالی در پیش گرفته است. او که در کودکی به دلیل محرومیتهای خانوادهگی و اجتماعی از آموزش محروم مانده بود، اکنون با شرکت در صنفهای سوادآموزی محلی توانسته بخشی از این کمبود را جبران کند و نقش مؤثرتری در خانواده داشته باشد.
او تاکید میکند: «وقتی خواندن و نوشتن بلد نبودم، نمیتوانستم در درسهای دخترم کمک کنم و حتی در بازار حساب خریدها را بفهمم.» به گفته او، نداشتن سواد باعث شده بود که در تصمیمگیریهای روزمره زندگی به دیگران وابسته باشد و نتواند استقلال کافی داشته باشد، اما اکنون میتواند با اطمینان خاطر مسائل مالی خانه را مدیریت کند.
کبرا با اشاره به نقش سواد در تقویت اعتماد به نفس زنان میافزاید که آموزش نه تنها زندگی شخصی او را تغییر داده، بلکه به عنوان یک الگو در جامعهاش نیز عمل میکند. او امیدوار است که دیگر زنان نیز از فرصتهای آموزشی استفاده کرده و با غلبه بر موانع فرهنگی، آینده بهتری را برای خود و فرزندانشان رقم بزنند.
در همینحال، توانمندی زنان پس از آموزش، نه تنها در سطح خانواده، بلکه در فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی نیز نقش مهم و اساسی را ایفا میکند. ملالی رستمی، زن دیگری است که به دلیل مشکلات اقتصادی و ازدواج زودهنگام از مکتب بازمانده بود، اما توانسته از طریق صنفهای سوادآموزی خواندن، نوشتن و چند حرفه دیگر را نیز بیاموزد.
او با حسرت میگوید: «در سن کم عروسی کردم و مصروف بچهداری و خانهداری شدم، درس خوانده نتوانستم. اگر میتوانستم درس بخوانم حالا مثل دیگر همسن و سالهای خودم مکتب و دانشگاه را تمام کنم».
تجربه ملالی نشان میدهد که آموزش غیررسمی میتواند حتی پس از سالها محرومیت، به زنان فرصت خودکفایی، ارتقای مهارتها و مدیریت بهتر زندگی را بدهد. این مسیر، با وجود محدودیتها و موانع فرهنگی و اقتصادی، چراغ امیدی برای زنان دیگر نیز روشن میکند.
روز جهانی سوادآموزی هر سال در تاریخ ۸ سپتامبر گرامی داشته میشود. این روز در سال ۱۹۶۶ میلادی از سوی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) به هدف افزایش آگاهی جهانی در مورد اهمیت سواد به عنوان یک حق اساسی انسانی و سنگبنای توسعه فردی نامگذاری شد.
ازسوی هم به تازهگی رزا اوتونبایوا، نماینده ویژه سازمان ملل متحد افغانستان در مراسم افتتاحیه «جشنواره کتاب در کابل» با ابراز نگرانی از سطح پایین سواد در افغانستان، تاکید کرده که این کشور یکی از بالاترین نرخ بیسوادی در جهان را دارد.
به گفته اوتونبایوا، در حال حاضر تنها ۵۰ درصد مردان و حدود ۲۰ درصد زنان در افغانستان توانایی خواندن و نوشتن دارند. او هشدار داد بود که نرخ بالای بیسوادی میتواند پیامدهای منفی گستردهای بر توسعه اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی افغانستان داشته باشد.
سوادآموزی برای زنان در افغانستان تنها یک روند یادگیری نیست، بلکه راهی برای توانمندی، آگاهی و مشارکت مؤثر در خانواده و جامعه به شمار میرود. با وجود چالشهای اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی، زنان زیادی تلاش کردهاند تا از طریق برنامههای سوادآموزی تغییری را در زندگی خود و فرزندانشان ایجاد کنند.
در حالی که آمار بلند بیسوادی در میان زنان در افغانستان نگرانکننده است، نمایندگان سازمانهای بینالمللی، کارشناسان اجتماعی و آموزگاران بر اهمیت سوادآموزی و تدابیر فوری، برای بهبود دسترسی به آموزش در افغانستان تاکید کردهاند.
