بحران انرژی اروپا پس از تحریم روسیه؛ زمستان سخت در راه است
۵ حوت ۱۴۰۰ / ۲۴ فوریه ۲۰۲۲
با شدت گرفتن تنشها میان روسیه و اوکراین و آغاز تحریمهای بینالمللی علیه مسکو، بازار انرژی اروپا با تکانهای شدید روبهرو شد. قیمت گاز طبیعی در بازارهای جهانی به بالاترین سطح در سالهای اخیر رسید و کشورهای اروپایی با نگرانی از کمبود انرژی، بهدنبال منابع جایگزین شتافتند.
وابستگی اروپا به گاز روسیه
روسیه تا پیش از این، حدود ۴۰ درصد گاز مصرفی اروپا را تأمین میکرد. اما پس از حمله روسیه به اوکراین و تحریمهای گستردهٔ اتحادیه اروپا و ایالات متحده، جریان صادرات گاز از مسیرهای اصلی از جمله نورد استریم ۱ و ۲ دچار اختلال شد. پروژه نورد استریم ۲ که قرار بود گاز روسیه را از طریق آلمان به اروپا برساند، در همان روزهای نخست جنگ تعلیق گردید.
افزایش قیمتها و نگرانی از بحران زمستانی
در پی محدود شدن عرضه، قیمت گاز در بازارهای اروپا در عرض چند هفته بیش از دو برابر شد. این افزایش قیمت نه تنها خانوارها را زیر فشار مالی قرار داد، بلکه صنایع بزرگ در کشورهای آلمان، فرانسه و ایتالیا را نیز به کاهش تولید واداشت.
روزنامههای اقتصادی اروپایی گزارش دادند که بسیاری از شرکتهای کوچک و متوسط در حال ورشکستگیاند و شهروندان در زمستانهای آینده با هزینههای گزاف گرمایش مواجه خواهند شد.
پیامدهای اجتماعی و سیاسی
افزایش قیمت انرژی موجی از نارضایتی عمومی در سراسر اروپا ایجاد کرد. در شهرهای پاریس، پراگ و برلین، تظاهرات پراکندهای در اعتراض به گرانی سوخت برگزار شد. همزمان، دولتهای اروپایی تلاش دارند از طریق بستههای حمایتی و یارانههای اضطراری، از شهروندان در برابر بحران اقتصادی محافظت کنند.
جستوجوی منابع جایگزین
کشورهای اروپایی اکنون بهدنبال کاهش وابستگی به روسیه هستند. واردات گاز طبیعی مایع (LNG) از ایالات متحده و قطر افزایش یافته و برخی کشورها از جمله آلمان و لهستان ساخت تأسیسات جدید برای ذخیره و دریافت LNG را آغاز کردهاند.
با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که انتقال از گاز روسیه به منابع دیگر در کوتاهمدت ممکن نیست و اروپا دستکم یک زمستان سخت را پیشرو دارد.
واکنشها در سطح جهانی
ایالات متحده، بریتانیا و کانادا در کنار اتحادیه اروپا مجموعهای از تحریمهای شدید علیه بانکها، شرکتهای انرژی و افراد نزدیک به کرملین را اعمال کردهاند. مسکو در پاسخ تهدید کرده است که عرضه انرژی به کشورهای «غیردوست» را متوقف خواهد کرد.
تحلیلگران بینالمللی میگویند بحران انرژی کنونی، تنها یک بحران اقتصادی نیست بلکه بازتابی از وابستگی راهبردی اروپا به منابع روسیه است؛ وابستگیای که اکنون به نقطهٔ بحرانی رسیده است.
چشمانداز
کارشناسان پیشبینی میکنند اگر جنگ در اوکراین ادامه یابد و تحریمها پابرجا بماند، اروپا با یکی از دشوارترین زمستانهای چند دههٔ اخیر روبهرو خواهد شد. در همین حال، اتحادیه اروپا در تلاش است با توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، کاهش مصرف و ذخیرهسازی گاز، راهی برای عبور از بحران پیدا کند.
